Wat is Dialysebehandeling?

Dialysebehandeling is een medische procedure waarbij afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed worden verwijderd bij patiënten met nierfalen. Er zijn twee hoofdvormen: hemodialyse en peritoneaaldialyse.

Bij hemodialyse wordt het bloed door een dialysemachine gepompt, waar het wordt gezuiverd en vervolgens weer teruggepompt in het lichaam. Bij peritoneaaldialyse wordt er via een katheter in de buikholte een dialysevloeistof ingebracht die de afvalstoffen en het overtollige vocht opneemt, waarna deze vloeistof weer wordt afgetapt.

Wie mag Dialysebehandeling uitvoeren?

Volgens de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) mogen alleen artsen en verpleegkundigen met een bekwaamheidsverklaring dialysebehandelingen uitvoeren. Verpleegkundigen moeten hiervoor aanvullende scholing en praktijkervaring hebben. Daarnaast kunnen ook gespecialiseerde dialysemedewerkers onder supervisie van een arts of verpleegkundige bepaalde handelingen verrichten.

Hoe verloopt een Dialysebehandeling?

  1. Voorbereiding: De patiënt wordt voorbereid door het meten van vitale functies en het desinfecteren van de huid bij de punctieplaats.
  2. Aansluiten op de dialysemachine: Bij hemodialyse worden twee slangen in een bloedvat geprikt, bij peritoneaaldialyse wordt de katheter in de buikholte ingebracht.
  3. Dialyse-proces: Het bloed of de dialysevloeistof circuleert door de machine, waar de afvalstoffen en het overtollige vocht worden verwijderd.
  4. Monitoring: Gedurende de behandeling worden de vitale functies, bloeddruk en andere relevante parameters nauwlettend in de gaten gehouden.
  5. Afsluiten: Na afloop worden de slangen/katheter losgekoppeld en de punctieplaatsen verzorgd.

Benodigde Materialen

Voor dialysebehandelingen zijn diverse materialen en apparatuur nodig, zoals:

  • Dialysemachine
  • Dialyseslangen en -filters
  • Dialysevloeistof
  • Katheter voor peritoneaaldialyse
  • Infuuspompen
  • Bloeddrukmeter
  • Saturatiemeter
  • Desinfectantia

Indicaties en Contraindicaties

Dialysebehandeling wordt toegepast bij patiënten met ernstig nierfalen, waarbij de nieren onvoldoende kunnen functioneren om afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed te verwijderen.

Contraindicaties voor dialyse kunnen zijn:

  • Ernstige bloedingsneiging
  • Instabiele hartritme- of hartfunctiestoornissen
  • Ernstige vasculaire afwijkingen
  • Actieve infectie op de punctieplaats

Risico’s en Complicaties

Mogelijke risico’s en complicaties bij dialysebehandeling zijn onder andere:

  • Bloeddrukdaling
  • Spierkrampen
  • Misselijkheid en braken
  • Bloedingen en bloedstolsels
  • Infecties bij de insteekplaats
  • Longoedeem

Deze risico’s kunnen worden verkleind door zorgvuldige monitoring, adequate voorbereiding en behandeling volgens de richtlijnen.

Training en Certificering

Verpleegkundigen die dialysebehandelingen willen uitvoeren, moeten aanvullende scholing volgen en hun bekwaamheid aantonen. Dit omvat theoretische kennis, praktijkoefening onder supervisie en periodieke toetsing. Daarnaast is registratie in het kwaliteitsregister van beroepsvereniging V&VN verplicht.

Best Practices

  • Zorg voor een steriele, gecontroleerde werkomgeving
  • Volg de protocollen en richtlijnen nauwgezet op
  • Monitor de patiënt continu tijdens de behandeling
  • Communiceer duidelijk met de patiënt over de procedure
  • Reageer snel op onvoorziene situaties of complicaties
  • Documenteer alle relevante gegevens zorgvuldig

Documentatie

Van elke dialysebehandeling moeten de volgende gegevens worden vastgelegd:

  • Datum en tijdsduur van de behandeling
  • Gebruikte materialen en apparatuur
  • Vitale functies en andere gemeten parameters
  • Eventuele complicaties of bijzonderheden
  • Verrichte handelingen en genomen maatregelen

Veelgestelde Vragen

  1. Wat is het verschil tussen hemodialyse en peritoneaaldialyse?
  2. Hoe vaak moeten dialysepatiënten behandeld worden?
  3. Zijn er leeftijdsgrenzen voor het ondergaan van dialyse?
  4. Kan ik tijdens de dialysebehandeling gewoon eten of drinken?
  5. Hoe lang duurt een gemiddelde dialysebehandeling?
  6. Wat zijn de lange termijn gevolgen van dialysebehandeling?
  7. Kan ik zelfstandig thuis dialyseren?
  8. Heeft dialyse invloed op mijn seksuele functie?

Bronnen

  • Richtlijn Dialyse, Federatie Medisch Specialisten
  • Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG)
  • Beroepsprofiel Dialyseverpleegkundige, V&VN
  • Dialyserichtlijnen, Nierstichting
  • Kwaliteitsstandaard Dialysezorg, Zorginstituut Nederland