Wat is Reanimatie (BLS/ALS)?

Reanimatie, ook wel cardiopulmonale reanimatie (CPR) genoemd, is een spoedeisende medische ingreep waarbij getracht wordt het hart en de ademhaling van een persoon die acuut is gestopt met functioneren, weer op gang te brengen. Er wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen Basic Life Support (BLS) en Advanced Life Support (ALS).

BLS omvat de basishandelingen zoals borstcompressies en beademen, terwijl ALS additionele medische interventies zoals het toedienen van medicatie en het gebruik van gespecialiseerde apparatuur betreft. Reanimatie is essentieel om zuurstoftoevoer naar vitale organen als hart en hersenen te herstellen en zo blijvende schade of overlijden te voorkomen.

Wie mag Reanimatie uitvoeren?

In Nederland is reanimatie voorbehouden aan bevoegde zorgprofessionals zoals artsen, verpleegkundigen en andere gekwalificeerde hulpverleners. De Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) regelt wie bevoegd is om medische handelingen zoals reanimatie uit te voeren.

Verpleegkundigen mogen reanimatie alleen uitvoeren als zij hiervoor een bekwaamheidsverklaring hebben. Deze verklaring wordt afgegeven na het succesvol afronden van een officiële reanimatiecursus, waarin zowel theoretische kennis als praktische vaardigheden worden getoetst.

Overige zorgprofessionals zoals verzorgenden of doktersassistenten mogen alleen onder supervisie van een arts of bekwaam verpleegkundige deelnemen aan reanimatie-activiteiten, tenzij zij zelf een reanimatiecertificaat hebben behaald.

Hoe voer je Reanimatie uit?

De stappen voor het uitvoeren van reanimatie volgens de richtlijnen van de Nederlandse Reanimatie Raad (NRR) zijn als volgt:

  1. Controleer of het slachtoffer reageert en of de ademhaling normaal is. Roep om hulp.
  2. Ontbloot de borstkas en start met borstcompressies: 100-120 per minuut, diep genoeg (5-6 cm).
  3. Geef 2 beademingen via mond-op-mond of zakmasker. Ga daarna weer verder met borstcompressies.
  4. Wissel af tussen 30 borstcompressies en 2 beademingen.
  5. Gebruik zo snel mogelijk een automatische externe defibrillator (AED) om het hartritme te analyseren en eventueel te defibrilleren.
  6. Continueer reanimatie tot medische hulp arriveert of het slachtoffer gaat ademen.

Bij ALS komen daar nog aanvullende handelingen bij zoals het toedienen van medicatie, het plaatsen van een luchtwegkanaal en het toepassen van geavanceerde bewakingstechnieken.

Benodigde materialen

Voor het uitvoeren van reanimatie zijn in ieder geval de volgende materialen nodig:

  • Zakmasker of beademingsballon
  • Automatische externe defibrillator (AED)
  • Handsanitizer
  • Wegwerphandschoenen
  • Handdoeken of doeken
  • Schaar

Afhankelijk van de setting kunnen ook andere materialen zoals infuuspompen, beademingsapparatuur of medicatie nodig zijn.

Indicaties en Contraindicaties

Reanimatie wordt toegepast wanneer iemand onverwacht en acuut stopt met ademen en/of circuleren, zoals bij een hartstilstand. Het doel is om zo snel mogelijk zuurstoftoevoer naar vitale organen te herstellen.

Contraindicaties voor het starten van reanimatie zijn zeldzaam, maar kunnen zijn:

  • Duidelijke tekenen van overlijden (rigor mortis, lijkvlekken)
  • Einde van levenseinde zorg volgens wilsverklaring
  • Onveilige omstandigheden voor hulpverlener

Risico’s en Complicaties

Hoewel reanimatie levensreddend kan zijn, brengt het ook risico’s met zich mee. Mogelijke complicaties zijn:

  • Ribfracturen door krachtige borstcompressies
  • Pneumothorax (klaplong) door beademingen
  • Beschadiging van andere organen
  • Hersenletsel door zuurstoftekort

Deze risico’s kunnen worden beperkt door goed getraind te zijn in de juiste reanimatietechnieken.

Training en Certificering

In Nederland worden reanimatiecursussen georganiseerd door erkende opleidingsinstituten zoals het Rode Kruis, de Nederlandse Reanimatie Raad en ziekenhuizen. Na het succesvol afronden van een BLS- of ALS-cursus ontvangen deelnemers een certificaat dat 2 jaar geldig is.

Herhaling en bijscholing is verplicht om de bekwaamheid op peil te houden. Zorgorganisaties moeten ervoor zorgen dat hun personeel adequaat is opgeleid en getraind in reanimatie.

Best Practices

Enkele tips voor correcte uitvoering van reanimatie:

  • Blijf kalm en volg de stappen systematisch
  • Zorg voor een vrije luchtweg en optimale borstcompressies
  • Wissel na ongeveer 2 minuten af met een andere hulpverlener
  • Gebruik een AED zo snel mogelijk
  • Documenteer zorgvuldig wat er is gebeurd

Documentatie

Na afloop van een reanimatie moet de zorgverlener altijd een verslag maken in het patiëntendossier. Hierin worden onder andere vastgelegd:

  • Tijdstip van begin en einde reanimatie
  • Gebruikte materialen en medicatie
  • Reactie van het slachtoffer
  • Eventuele complicaties
  • Overdracht naar volgende zorgverlener

Deze documentatie is belangrijk voor de continuïteit van zorg en eventuele evaluatie achteraf.

Veelgestelde Vragen

Wanneer moet ik starten met reanimeren? Je start met reanimeren als iemand onverwacht stopt met ademen en/of circuleren, bijvoorbeeld bij een hartstilstand. Controleer eerst of de persoon reageert en of de ademhaling normaal is.

Hoe kan ik mij bekwamen in reanimatie? Door het volgen van een officiële reanimatiecursus bij een erkend instituut. Daarin leer je zowel de theorie als de praktische vaardigheden. Na afloop ontvang je een certificaat.

Hoe vaak moet ik mijn reanimatiekennis opfrissen? Het is verplicht om je reanimatiecertificaat elke 2 jaar te herhalen om je bekwaamheid op peil te houden. Je werkgever moet je hiervoor de gelegenheid bieden.

Wat als ik niet bevoegd ben om te reanimeren? Als je geen reanimatiecertificaat hebt, mag je alleen onder directe supervisie van een arts of bekwaam verpleegkundige deelnemen aan reanimatie-activiteiten. Neem in dat geval direct contact op met een bevoegde zorgverlener.

Kan ik aansprakelijk worden gesteld voor complicaties? Zorgverleners die reanimatie correct uitvoeren volgens de richtlijnen kunnen niet aansprakelijk worden gesteld voor onbedoelde complicaties, mits zij aantoonbaar bekwaam zijn.

Bronnen:

  • Nederlandse Reanimatie Raad (NRR)
  • Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG)
  • Kwaliteitskader Verpleegkundige en Verzorgende Beroepsuitoefening