Wat is Stomazorg?

Een stoma is een kunstmatige opening in de buikwand, meestal van de darm of blaas, waardoor de ontlasting of urine naar buiten wordt geleid. Stomazorg omvat de complete verzorging en begeleiding van patiënten met een darm- of blaasomleiding.

Wie mag Stomazorg uitvoeren?

Stomazorg valt onder de verpleegtechnische handelingen en mag worden uitgevoerd door:

  • Artsen - Die de stoma aanleggen en medisch verantwoordelijk zijn.
  • Verpleegkundigen - Mits zij de bekwaamheid hebben aangetoond volgens de Wet BIG.
  • Gespecialiseerde stomaverpleegkundigen - Die extra scholing en ervaring hebben.

Volgens de Wet BIG moeten verpleegkundigen hun bekwaamheid aantonen voordat zij stomazorg mogen verlenen. Dit gebeurt door:

  1. Theoretische scholing te volgen over anatomie, fysiologie, complicaties en verzorging.
  2. Onder supervisie praktijkervaring op te doen.
  3. Een toets af te leggen waarin zij hun bekwaamheid aantonen.
  4. Regelmatig een her-toetsing te ondergaan om bekwaam te blijven.

Hoe werkt Stomazorg?

De stapsgewijze procedure voor stomazorg is als volgt:

  1. Voorbereiding: Controleer benodigde materialen, zoals stomahulpmiddelen, handschoenen en desinfectie.
  2. Observatie: Inspecteer de stoma op kleur, grootte, zwelling of andere afwijkingen.
  3. Reiniging: Reinig de huid rondom de stoma voorzichtig met lauwwarm water en een milde zeep.
  4. Verzorging: Kies de juiste stomahulpmiddelen en breng deze aan volgens protocol.
  5. Instructie: Geef de patiënt instructies over zelfzorg en controle van de stoma.
  6. Documentatie: Leg bevindingen, uitgevoerde handelingen en instructies vast in het patiëntendossier.

Benodigde materialen

Voor stomazorg zijn de volgende materialen nodig:

  • Stomaplaat en -zak
  • Reinigingsmiddelen (water, milde zeep)
  • Desinfectiemiddel
  • Handschoenen
  • Eventueel: spiegeltje, maatbeker, stoma-meetinstrument

Indicaties voor Stomazorg

Stomazorg is geïndiceerd bij patiënten met:

  • Chronische darmziekten (colitis ulcerosa, ziekte van Crohn)
  • Blaas- of rectumkanker
  • Aangeboren afwijkingen van darm of blaas
  • Trauma’s aan de buikwand of bekken

Contra-indicaties en Risico’s

Er zijn geen absolute contra-indicaties voor stomazorg, maar er zijn wel risico’s op complicaties, zoals:

  • Huidirritatie of -ontsteking rond de stoma
  • Prolaps (uitzakken) of retractie (intrekken) van de stoma
  • Stenose (vernauwing) of bloedingen
  • Parastomale hernia (uitstulping naast de stoma)

Deze complicaties kunnen worden voorkomen door een zorgvuldige technische uitvoering en regelmatige controle.

Training en Certificering

Om bekwaam te worden in stomazorg moeten verpleegkundigen een gerichte opleiding volgen, bijvoorbeeld bij de Nederlandse Vereniging voor Stomavoorziening (NVVS). Deze omvat theorie- en praktijkmodules. Na afronding kunnen zij een certificaat behalen.

Daarnaast is het raadzaam om regelmatig deel te nemen aan her-registratie of bijscholing om up-to-date te blijven.

Best Practices

Enkele tips voor de correcte uitvoering van stomazorg:

  • Zorg voor een schone, rustige omgeving om de procedure uit te voeren.
  • Betrek de patiënt actief bij de verzorging en geef duidelijke instructies.
  • Controleer de huid rondom de stoma op irritatie of andere afwijkingen.
  • Gebruik hulpmiddelen zoals een spiegel om de stoma goed te kunnen zien.
  • Volg de instructies van de fabrikant voor het aanbrengen van de stomahulpmiddelen.
  • Documenteer zorgvuldig in het patiëntendossier.

Veelgestelde vragen over Stomazorg

  1. Hoe vaak moet een stoma worden verschoond?

    • De frequentie hangt af van het type stoma, de hoeveelheid afscheiding en het comfort van de patiënt. Over het algemeen is 1-2 keer per dag gebruikelijk.

  2. Kan ik zelf mijn stoma verzorgen?

    • Ja, na instructie en oefening kunnen veel patiënten de stomazorg zelf uitvoeren. De verpleegkundige begeleidt hen hierbij.

  3. Wat zijn de belangrijkste complicaties van een stoma?

    • Veel voorkomende complicaties zijn huidirritatie, prolaps, retractie en parastomale hernia. Goede verzorging en controle helpen deze te voorkomen.

  4. Mag ik met een stoma douchen of zwemmen?

    • Ja, dat kan meestal gewoon. Sommige patiënten verkiezen een badkuip vanwege het gemak. Speciale stomahulpmiddelen maken zwemmen goed mogelijk.

  5. Kan ik na een stoma-operatie nog gewoon werken?

    • Ja, de meeste patiënten kunnen na herstel weer aan het werk, soms met lichte aanpassingen. De stomazorg is goed in te passen in het werkritme.

  6. Hoe vind ik professionele begeleiding voor mijn stoma?

    • Er zijn gespecialiseerde stomaverpleegkundigen en patiëntenverenigingen die ondersteuning bieden. Ook huisarts en medisch specialist kunnen verwijzen.

  7. Worden de kosten voor stomahulpmiddelen vergoed?

    • Ja, de meeste kosten voor stomahulpmiddelen vallen onder de basisverzekering. Patiënten betalen soms een eigen bijdrage.

  8. Kan ik reizen met een stoma?

    • Ja, met de juiste voorbereiding en hulpmiddelen kunnen patiënten met een stoma prima reizen. Overleg vooraf met de behandelend arts.

Bronnen

  • Richtlijn Stomacare, Nederlandse Vereniging voor Stomavoorziening (NVVS)
  • Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG)
  • Kwaliteitskader Verpleegkundige Stomazorg, V&VN
  • Zorgstandaard Chronische Darmziekten, CCUVN