Wat is een medische fout?
Een medische fout is een onbedoelde schade aan een patiënt die het gevolg is van medisch handelen of nalaten. Het kan gaan om een verkeerde diagnose, behandeling of medicatie. In de zorg wordt onderscheid gemaakt tussen fouten, complicaties en calamiteiten.
Definitie en afbakening
Wanneer is iets een medische fout?
Er is schade bij de patiënt opgetreden
De schade is het gevolg van medisch handelen
Het handelen wijkt af van de professionele standaard
Een bekwaam zorgverlener zou anders gehandeld hebben
Onderscheid
| Term | Definitie |
|---|---|
| Fout | Verwijtbaar handelen, afwijking van standaard |
| Complicatie | Ongewenst gevolg ondanks juist handelen |
| Incident | Onbedoelde gebeurtenis, al dan niet met schade |
| Calamiteit | Ernstige schade of overlijden |
Soorten medische fouten
Categorieën
Diagnostische fouten: Verkeerde of gemiste diagnose
Behandelfouten: Verkeerde ingreep, techniek
Medicatiefouten: Verkeerd middel, dosering, interactie
Communicatiefouten: Verkeerde overdracht informatie
Administratieve fouten: Verwisseling patiënt, dossier
Veel voorkomende fouten
Medicatiefout (meest voorkomend)
Verkeerde kant geopereerd
Infectie door onvoldoende hygiëne
Decubitus door onvoldoende wisselligging
Val door onvoldoende toezicht
Juridische gevolgen
Civielrechtelijk
Aansprakelijkheid voor schade
Schadevergoeding via beroepsaansprakelijkheidsverzekering
Tuchtrechtelijk
Klacht bij Tuchtcollege
Toetsing aan professionele standaard
Mogelijke sancties: waarschuwing tot doorhaling BIG
Strafrechtelijk
Alleen bij grove schuld of opzet
Zeldzaam in de praktijk
Dood door schuld, zwaar lichamelijk letsel
Melden en leren
Interne melding
MIC/MIM-melding (Melding Incidenten Cliënten/Medewerkers)
Doel: leren van fouten, geen schuldvraag
Veilig Incident Melden (VIM)
Externe melding
Calamiteiten melden bij IGJ
Verplicht bij ernstige schade of overlijden
Termijn: onverwijld
Open disclosure
Na een fout wordt open communicatie aanbevolen:
- Direct na ontdekking met patiënt/familie praten
- Uitleggen wat er is gebeurd
- Excuses aanbieden (geen juridische erkenning)
- Uitleggen wat er gedaan wordt
- Ondersteuning bieden
Voorkomen van fouten
Veiligheidsmaatregelen
Protocollen en checklists
Dubbelcheck bij medicatie
Time-out procedure bij operaties
Duidelijke communicatie (SBAR)
Veiligheidscultuur
Relevantie voor ZZP’ers
Als ZZP’er ben je zelf verantwoordelijk:
Beroepsaansprakelijkheidsverzekering is essentieel
Werk volgens protocollen van opdrachtgever
Bij fouten: direct melden, documenteren
Ken de meldprocedures van de organisatie