Wat is een cliënt?
Een cliënt is iemand die zorg of ondersteuning ontvangt. De term wordt vooral gebruikt in de langdurige zorg, gehandicaptenzorg, GGZ en thuiszorg. In ziekenhuizen spreekt men vaker van patiënt.
Cliënt versus patiënt
| Term | Context | Nadruk |
|---|---|---|
| Cliënt | Langdurige zorg, thuiszorg, GGZ | Zelfregie, gelijkwaardigheid |
| Patiënt | Ziekenhuizen, huisarts | Medische behandeling |
| Zorgvrager | Algemeen | Neutrale term |
| Bewoner | Verpleeghuizen, woonvormen | Thuis gevoel |
Rechten van de cliënt
Cliënten in de zorg hebben wettelijke rechten, vastgelegd in onder andere de WGBO en Wkkgz:
Informatierecht
Recht op duidelijke informatie over behandeling
Informatie over alternatieven en risico’s
In begrijpelijke taal
Toestemmingsrecht
Informed consent voor behandelingen
Recht om behandeling te weigeren
Vrijwillige deelname
Inzagerecht
Inzage in eigen dossier
Kopie opvragen
Correctie van onjuiste gegevens
Privacy
Beroepsgeheim van zorgverleners
Bescherming persoonsgegevens (AVG)
Klachtrecht
Recht om klacht in te dienen
Onafhankelijke klachtencommissie
Geschilleninstantie
Cliëntgerichtheid
Moderne zorg is cliëntgericht:
Zelfregie: Cliënt heeft regie over eigen leven en zorg
Persoonsgerichte zorg: Zorg aanpassen aan individuele wensen
Shared decision making: Samen beslissen over behandeling
Eigen kracht: Uitgaan van wat cliënt wél kan
Cliëntvertegenwoordiger
Als een cliënt zelf niet kan beslissen:
Wettelijk vertegenwoordiger: Bij wilsonbekwaamheid
Mentor: Door rechter aangesteld
Curator: Bij ondercuratelestelling
Gemachtigde: Door cliënt zelf aangewezen
Cliëntenraad
Zorginstellingen hebben vaak een cliëntenraad:
Belangenbehartiging van cliënten
Adviesrecht over beleid
Wettelijk verplicht bij grotere instellingen
Geregeld in Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen
Communicatie met cliënten
Effectieve communicatie is essentieel:
Tips voor zorgverleners
- Luister actief naar de cliënt
- Gebruik begrijpelijke taal
- Check of informatie is begrepen
- Respecteer de autonomie van de cliënt
- Betrek naasten waar gewenst
Bijzondere groepen
Anderstaligen: Tolk inschakelen indien nodig
Mensen met verstandelijke beperking: Eenvoudige taal, visuele ondersteuning
Ouderen met dementie: Korte zinnen, herhaling, non-verbale communicatie
Cliënt in de thuiszorg
In de thuiszorg is de cliënt:
Thuis, in eigen omgeving
Meer regie over dagindeling
Zorgverlener is te gast
Familie vaak nauw betrokken
Cliënt in de GGZ
In de GGZ:
Herstelgerichte zorg
Ervaringsdeskundigheid wordt gewaardeerd
Stigma verminderen
Ambulant waar mogelijk, klinisch waar nodig