formatie

Wat is formatie?

Formatie (ook wel formatieplaatsen of personeelsformatie) is het totaal aantal voltijd-arbeidsplaatsen (FTE) dat een organisatie of afdeling beschikbaar heeft. De formatie bepaalt hoeveel personeel er kan worden aangesteld om de zorg te leveren.

Formatie berekenen

Basisberekening

Formatie wordt uitgedrukt in FTE (fulltime-equivalent):

1 FTE = 1 voltijdse werkplek (36-40 uur per week)
0,5 FTE = halftijdse werkplek
0,8 FTE = 4 dagen per week (32 uur)

Voorbeeld

Afdeling	Formatie
Bezetting	Vacatures
Verpleging	12,0 FTE
10,5 FTE	1,5 FTE
Verzorging	8,0 FTE
7,2 FTE	0,8 FTE
Teamleider	1,0 FTE
1,0 FTE	0,0 FTE

Totaal

21,0 FTE

18,7 FTE

2,3 FTE

Formatie vs. bezetting

Begrippen

Formatie: Hoeveel FTE is begroot/toegestaan
Bezetting: Hoeveel FTE is daadwerkelijk ingevuld
Vacature: Verschil tussen formatie en bezetting
Overbezetting: Meer FTE dan formatie (tijdelijk, bijv. bij inwerkperiode)

Formatiekloof in de zorg

Door het personeelstekort is de bezetting vaak lager dan de formatie:

Openstaande vacatures
Invulling via ZZP’ers of uitzendkrachten
Tijdelijke detachering

Formatieberekening in de zorg

Factoren

Zorgzwaarte: Intensiteit van de zorg
Bezettingseisen: Minimum aantal medewerkers per dienst
Openingstijden: 24/7 of kantooruren
Kwaliteitseisen: Bv. BIG-geregistreerden, skill-mix
Verlof en ziekte: Reserve voor afwezigheid

Normen

In sommige sectoren gelden formatienormen:

Verpleeghuizen: Kwaliteitskader verpleeghuiszorg
Ziekenhuizen: Per afdeling verschillende normen
IC: 1 verpleegkundige op 1-2 patiënten

Formatieproces

Jaarlijkse cyclus

Begroting: Budget bepaalt beschikbare formatie
Analyse: Hoeveel zorg moet geleverd worden?
Berekening: Hoeveel FTE is nodig?
Verdeling: Formatie per afdeling/functie
Werving: Vacatures invullen
Monitoring: Formatie vs. bezetting bijhouden

Formatie en kosten

Personeelskosten

Formatie × gemiddelde loonkosten = personeelsbegroting
Inclusief werkgeverslasten (~30% bovenop bruto salaris)
Rekening houden met inschaling (FWG)

Inhuur vs. vaste formatie

Aspect	Vaste formatie	Inhuur (ZZP/uitzend)
Kosten per uur	Lager	Hoger (20-50% meer)
Flexibiliteit	Beperkt	Hoog
Continuïteit	Hoog	Lager
Betrokkenheid	Hoog	Variabel

Strategische personeelsplanning

Formatie is onderdeel van strategische personeelsplanning:

Vooruitkijken: welke zorg leveren we over 5 jaar?
Welke functies en competenties zijn nodig?
Hoe ontwikkelt de arbeidsmarkt zich?
Hoe behouden we talent?

Formatie voor ZZP’ers

Als ZZP’er vul je tijdelijk formatie in:

Bij vacatures of piekperiodes
Niet op de officiële formatie, maar als inhuur
Budget vaak apart van personeelsformatie