Wat is een gezagsverhouding?
Een gezagsverhouding is de relatie waarbij de ene partij (werkgever) instructies en aanwijzingen kan geven aan de andere partij (werknemer) over hoe het werk moet worden uitgevoerd. De aanwezigheid van een gezagsverhouding is één van de belangrijkste criteria om te bepalen of iemand werknemer is of zelfstandige (ZZP’er).
Belang voor ZZP’ers in de zorg
Schijnzelfstandigheid
Als er een gezagsverhouding bestaat, kan er sprake zijn van schijnzelfstandigheid:
Je werkt als ZZP’er maar gedraagt je als werknemer
Opdrachtgever stuurt je aan als werkgever
Belastingdienst kan dienstverband aannemen
Naheffingen loonbelasting en premies
Wet DBA-criteria
De Wet DBA kijkt naar drie elementen:
Element
Werknemer
ZZP’er
Gezag
Werkgever geeft instructies
Zelf bepalen hoe werk wordt uitgevoerd
Arbeid
Persoonlijk verrichten
Vervangbaar (in theorie)
Loon
Vast loon
Factureren per opdracht
Kenmerken van gezagsverhouding
Aanwijzingen dat er gezag is
Werkgever bepaalt werktijden en rooster
Werkgever bepaalt werkplek
Werkgever geeft inhoudelijke instructies
Werkgever beoordeelt functioneren
Werkgever bepaalt vakantie/verlof
Verplichting om zelf te komen (geen vervanging)
Dragen van bedrijfskleding
Gebruik van bedrijfsmiddelen
Aanwijzingen dat er geen gezag is
Zelf bepalen hoe je het werk uitvoert
Eigen werktijden kiezen
Werken voor meerdere opdrachtgevers
Eigen materiaal en gereedschap
Kunnen laten vervangen door een ander
Ondernemersrisico (wel/geen opdrachten)
Eigen acquisitie
Gezagsverhouding in de zorgsector
Complexe situatie
In de zorg is de situatie vaak complex:
Protocollen en richtlijnen zijn verplicht (maar dat is geen gezag)
Roosters worden vaak door opdrachtgever gemaakt
Zorgkwaliteit vereist afstemming
Patiëntveiligheid staat voorop
Wat mag wel?
Werken volgens medische protocollen (professionele standaard)
Coördinatie met team voor continuïteit
Kwaliteitseisen stellen
Afspraken over beschikbaarheid
Wat wijst op gezag (risico)?
Opdrachtgever maakt je rooster zonder overleg
Verplicht deelnemen aan teamoverleg
Functioneringsgesprekken
Vakantie aanvragen in plaats van doorgeven
Structureel werken voor één opdrachtgever
Tips voor ZZP’ers
Voorkom gezagsverhouding
- Meerdere opdrachtgevers: Werk niet exclusief voor één partij
- Eigen regie: Bepaal zelf je werkwijze
- Goede overeenkomst: Gebruik een goede modelovereenkomst
- Zakelijke relatie: Geen bedrijfskleding, geen personeelsfeestjes
- Factureer correct: Per opdracht, niet als salaris
Documenteer je zelfstandigheid
Bewaar opdrachtbevestigingen
Houd overzicht van verschillende opdrachtgevers
Documenteer je eigen beslissingen over werkwijze
Bewaar facturen aan verschillende partijen
Gevolgen bij vaststellen gezagsverhouding
Voor de opdrachtgever
Naheffing loonbelasting (tot 5 jaar terug)
Naheffing premies werknemersverzekeringen
Boetes en rente
ZZP’er wordt met terugwerkende kracht werknemer
Voor de ZZP’er
Verlies fiscale voordelen (zelfstandigenaftrek)
Mogelijke naheffing inkomstenbelasting
Wel: recht op werknemersbescherming